Timurun in ayat amuin nangdaak pa mag Jihad tudju pa katan mu’min:
Parman sin Allahu Ta’ala:
(Piyardu’ Na kaniyu in mag bunu’ amuin kahukawan niyu, awn daing ha manga kahukawan niyu hikarayaw kaniyu, iban awn daing ha kasu-ban niyu hika kangi’ kaniyu, sabunnal tuud in Allahu Ta’ala sangat makaingat iban in kamu way panghati). (Albaqara: 216)
Way tiyantu sin Ayat ini in pardaakan pa manga kausugan sadja way lamud in baba-i. Ampa in kaawnan sin kababaihan sin Sahabat nag sibu’ in pag bay’a (Pag sapa) nila iban sin kausugan ha tungud sin pag Jihad iban di’ ma-guy ha pag bubuan, in Rasul Sallallahu Alayhi Wasallam (S.A.W.) pag paagarun niya in kababaihan kaasawahan niya papag bunuan, damikkiyan in manga Sahabat pag paagarun nila ra isab in kaasawahan nila.
Hinang nila ha pag Parrangan
In kaawnan sin hinang sin baba-i hapag Jiharan mag pa inum tubig ha manga nahahawl (Piyapalian) iban mag ubat sin pali’ nila.
(Riwayat daing kan Bukhari iban hi Muslim: Bayta’ daing kan Anas kiya ulungan siya sin Allahu Ta’ala: In kaawnan sin Rasul (S.A.W.) piya agad niya hi Ummu Sulaim (R.A.) papag bunuan iban sin kababaihan daing ha Ansar mag pa inum sila tubig iban mag ubat ha manga piyapalian).
Iban in kaibanan baba-i dumumpag sila pa sa-pan panagnaan ha sa’bu nag bubunu’, mag lamugay na sila iban puddang iban kabudjak budjakan, daing da isab ha hinang nila magda sin manga piyapalian pa tampat pag uubatan, iban nabilang hi Rufaida (R.A.) panagnaan mag uubat (Nurse) ha Agama Islam, sarta’ hi-nangan siya sin Rasul (S.A.W.) lugal tartantu pag uubatan niya, bang ha waktu biha-un biya’ Public Hospital, iban in kaawnan sin kaibanan kababaihan sin Sahabat mag tabang kaniya (kan Rufaida R.A.) mag ubat.
In kaawnan sin manga Muslim ha panagnaan sin bunu’ da-hun nila in manga Shuhada’ pa Madina hikubul, damikkiyan in kababaihan sin Sahabat magkahinang nila ra isab in manga hinang ini, mag da-sila sin manga parang sabil pa Madina iban magtabang sila magkubul, ha samantara’ nag Hadith in Rasul (S.A.W.) amuin nangdaak hipa kubul na in parang sabil ha tampat kiya ligaran nila. Na’! In manga kababaihan nag kahinang nila ra isab in manga bihadtu.
(Laung hi Jabir Ibn Abdillah: Sabunnal tuud in Rasul S.A.W.: Nagdaak, in manga nagkaparang sabil ha Uhud hipabalik pa kiyaligaran nila. In kaawnan sin manga Shaheed nadara nilana pa Madina).
(Riwayat hi Ibn Majah)
sabunnal tuud in kababaihan sin Sahabat mag tabang sila ha manga kausugan ha unu-unu parkala’ ha kabuhi’ iban in kaawnan nila mag dihil sila pikilan pa pag bunu’ iban pakasulutan, iban mag dihil da isab sila pikilan kapandayan sin pag bunu’. Iban awn da isab kapatut nila ha manga nasasaggaw iban hi uli’ in alta’ sin nasasaggaw. Iban in Rasul (S.A.W.) ha di’ pa ma awn in pag atubang iban satru’, duma siya mag misuwarat ha manga Sahabat niya. Na’! In manga kababaihan sin Sahabat mag ha-dir sila ha pag isun, iban in Rasul (S.A.W.) manawag-tawag pa katan ha sabda niya:
(Manga Sahabat ku dihili niyu aku pikilan, sabunnal tuud diyaak aku sin Tuhan ku mag pa awn pag siril ma’sun (Mag isun-isun).
Daing ha manga hinang sin kababaihan ha masa sin Rasul (S.A.W.) mag u-hanan ha balanja’ iban mag palutu’ kakaun ha manga Mujahideen, iban mag pakakaun sin kura’ hipag bubunu’, iban in hinang sin kaibanan daing kanila mag dayaw sin puddang iban mag saddiya sin puddang iban mag tu’yung ha manga magbubunu’.
Hi Khalid Ibn Alwalid ha hambuuk bunu’ awn pitu (7) puddang nag kangi’ (napuka) piyakay niya ha pag bunu’ ini. Na’! Magtuy miyadtu kaniya in asawa niya hi Ummu Tamim (R.A.) nagdara puddang ba’gu ha supaya matalus niya in pag parrang, damikkiyan biya’ da hayan in hinang hi Asma’ Binti Abu Bakr (R.A.) pag da-han niya in bana niya hi Zubair Ibn Awwam puddang ha pag bunuan.
Bang in kaawnan sin baba-i ha pag bunuan duun siya ha daig sin bana niya atawa anak niya dumihil kanila isug atawa bulansang ha pag bunu’ karna’ hipag taming sin kamaruhan, kahurmatan iban pag pa guwa’ sin isug hasupaya tumaimbabaw daing ha kuntara. Pilana sadja in baba-i kiya bulansangan nila in bana nila ha pag bunuan, biya’ kan Khansa’ (R.A.) namantaw namanda-isug namulansang ha manga anak niya iban ha manga sundalu sin Islam, ha waktu bunu’ ha Qadisiyya (Persia), ha samanta-ra’ kiya ingatan niya mayan na sabil in anak niya upat (4) nag dungan ha pag bunu’ ini way misan siya timangis gam namayan namung siya: “In katan pudji pa Allahu Ta’ala amuin nang mulliyahi ka-ku’ pasal sin ka shaheed ha manga anak ku upat.
Iban daing ha manga hinang sin baba-i ha pag Jiharan amuin ta’gahan nila in maguy iban nag duruwa-ruwa sumung pa unahan sin sa-pan apabila kumusug na in pag bunu’, iban in kaawnan nila duun sila tumindug ha ulihan sin mag bubunu’ (Mujahideen) angkatun sin kababaihan in kaanakan nila hi pakita’ ha manga miyaguy ha supaya sila maka balik pa sa-pan. Ha waktu sin pag bunu’ ha Yarmuk biyutang hi Khalid Ibn Alwalid in manga kababaihan ha budbud ha ulihan sin manga Mujahideen. Na’! In kaawnan nila bang awn sumibug pa ulihan daing ha manga Mujahideen tiluun nila sin batu iban lupa’ atawa sapurun nila sin kahuy.
Bukun in kaawnan sin mag anggawta’ mag bunu’ daing ha manga hinang sin baba-i sumagawa’ in kaibanan kababaihan sin Sahabat amuin awn gaus nila mag baran mamunu’ in kaawnan nila lumamud ha manga Mujahideen, kamatauran daing ha sabab sin hikapag bunu’ dumumpag in manga kababaihan lumamud ha manga Mujahideen ha pag bunuan karna’ hasupaya tumabang kanila iban hasupaya sila di’ daugun. In taud sin manga kababaihan sin Sahabat ha kaibanan bunu’ mag-abut manga i-buhan in taud nila.
Kiya nukil ha Kitab Tarikh Al-Islamiy (Islamic History) mataud daing ha manga hulubalang kababaihan sin Sahabat amuin naka lamud nag bunu’ ha jaman sin panagnaan imuntayaw in Islam, biya’ na kanda Ummu Ammara Nusaiba Ibn Ka’ab (R.A.) sabunnal tuud in siya namunu’ iban puddang niya bukun hat naka minsan miyagad ha Rasul (S.A.W.) iban imagpang pa ha Rasul (S.A.W.) bunu’ ha Uhud sahingga piyalian siya. Hi Nusaiba (R.A.) nabilang siya daing ha manga panagnaan Mujahidat ha jaman sin Rasul (S.A.W.) Na’! Biya’ na hayan kakitaan natu’ sabunnal tuud in kissa sin Islam hipu’ sin ka kissa kissahan sin kababaihan hulubalang.
(Bayta’ daing kan Muhajir (R.A.) Sabunnal tuud hi Asma’ Binti Yazid (R.A.) nakapatay siya siyam (9) sundalu sin Rome ha waktu bunu’ ha Yarmuk kiyakal niya sin usuk.)
(Riwayat hi Tabariy)
(Bayta’ daing kan Ibn Sa’ad Ibn Hisham: Sabunnal tuud hi Safiya (R.A.) dimatung ha adlaw bunu’ ha Uhud sa’bu nabulaw na in manga Muslim, in halima niya budjak. Piyamudjak niya pa kuntara niya, namung in Rasul S.A.W.): O! Zubair in baba-i.
Ha kamatauran bunu’ sin Islam in kaawnan sin manga Muslim tiyu’ tiyu’ in taud nila, duun ha ini waktu kimusug na in bunu’ in kaawnan sin kababaihan sin Sahabat mag jaga sila dum iban adlaw hasupaya in manga Mujahideen maka hali-hali marayaw iban makatug, ha waktu pag bunu’ ha Yarmuk nakatug in katan Mujahideen sabab sin laul, wayruun naka pangdaak hi Abu Ubaida (R.A.) misan hangkatau papag jagahun, sumagawa’ timindug na siya nag jaga isa isa niya ha supaya kajagahan niya in sundalu niya. Na’! Ki-ta’ niya hi Asma’ Binti Abu Bakr (R.A.) iban sin kaibanan kababaihan nag jajaga sila iban mag li-butan sila ha katilibut sin pustu sarta’ nagdara puddang. Na’! Wayna tuud lumingkat aturun bang in kaawnan sin nakura’ sin manga Mujahideen iban sin anak sin Khalifat sila in mag jaga sin kasundaluhan nila.
(Bayta’ daing kan Ibn Abbas (R.A.): Dimatung in hambuuk baba-i pa Rasul (S.A.W.) namung siya: O! Rasulullah! In aku naraak sin kababaihan mari kaymu, in pag Jihad yan kiya pardu’ ha manga kausugan, bang sila yadtu kugdanan (Palian) katungbasan sila, bang sila mashaheed in kaawnan nila buhi’ ha hadarat sin Allahu Ta’ala ridjikian sila. In kami daing ha tumpukan sin manga baba-i mag upiksa’ kami ha manga kabanahan namu’. Sabda sin Rasul (S.A.W.): Pasampayi hisiyu-siyu na in hipag langgal mu daing ha kababaihan sabunnal tuud in pag ta-at ha kabanahan, mangakuhi sin kapatut nila sibu’ da in pahala’ iban sin damikkiyan yan. Iban tiyu’ tiyu’ da daing kaniyu amuin huminang kaniya yan.
(Riwayat hi Al-Bajjar)
bukun ka kapatut natu’ in mag paguwa’ ha masa taniyu bihayaun daing ha manga kababaihan iban kaanakan natu’ baba-i biya’ sin damikkiyan kababaihan hulubalang sin Islam? Hasupaya in kaawnan sin baba-i Muslim sarayaw rayaw sisinguran/uupihan amuin BABAE HA HALAMAN SIN SULGA’.
Parman sin Allahu Ta’ala:
(Piyardu’ Na kaniyu in mag bunu’ amuin kahukawan niyu, awn daing ha manga kahukawan niyu hikarayaw kaniyu, iban awn daing ha kasu-ban niyu hika kangi’ kaniyu, sabunnal tuud in Allahu Ta’ala sangat makaingat iban in kamu way panghati). (Albaqara: 216)
Way tiyantu sin Ayat ini in pardaakan pa manga kausugan sadja way lamud in baba-i. Ampa in kaawnan sin kababaihan sin Sahabat nag sibu’ in pag bay’a (Pag sapa) nila iban sin kausugan ha tungud sin pag Jihad iban di’ ma-guy ha pag bubuan, in Rasul Sallallahu Alayhi Wasallam (S.A.W.) pag paagarun niya in kababaihan kaasawahan niya papag bunuan, damikkiyan in manga Sahabat pag paagarun nila ra isab in kaasawahan nila.
Hinang nila ha pag Parrangan
In kaawnan sin hinang sin baba-i hapag Jiharan mag pa inum tubig ha manga nahahawl (Piyapalian) iban mag ubat sin pali’ nila.
(Riwayat daing kan Bukhari iban hi Muslim: Bayta’ daing kan Anas kiya ulungan siya sin Allahu Ta’ala: In kaawnan sin Rasul (S.A.W.) piya agad niya hi Ummu Sulaim (R.A.) papag bunuan iban sin kababaihan daing ha Ansar mag pa inum sila tubig iban mag ubat ha manga piyapalian).
Iban in kaibanan baba-i dumumpag sila pa sa-pan panagnaan ha sa’bu nag bubunu’, mag lamugay na sila iban puddang iban kabudjak budjakan, daing da isab ha hinang nila magda sin manga piyapalian pa tampat pag uubatan, iban nabilang hi Rufaida (R.A.) panagnaan mag uubat (Nurse) ha Agama Islam, sarta’ hi-nangan siya sin Rasul (S.A.W.) lugal tartantu pag uubatan niya, bang ha waktu biha-un biya’ Public Hospital, iban in kaawnan sin kaibanan kababaihan sin Sahabat mag tabang kaniya (kan Rufaida R.A.) mag ubat.
In kaawnan sin manga Muslim ha panagnaan sin bunu’ da-hun nila in manga Shuhada’ pa Madina hikubul, damikkiyan in kababaihan sin Sahabat magkahinang nila ra isab in manga hinang ini, mag da-sila sin manga parang sabil pa Madina iban magtabang sila magkubul, ha samantara’ nag Hadith in Rasul (S.A.W.) amuin nangdaak hipa kubul na in parang sabil ha tampat kiya ligaran nila. Na’! In manga kababaihan nag kahinang nila ra isab in manga bihadtu.
(Laung hi Jabir Ibn Abdillah: Sabunnal tuud in Rasul S.A.W.: Nagdaak, in manga nagkaparang sabil ha Uhud hipabalik pa kiyaligaran nila. In kaawnan sin manga Shaheed nadara nilana pa Madina).
(Riwayat hi Ibn Majah)
sabunnal tuud in kababaihan sin Sahabat mag tabang sila ha manga kausugan ha unu-unu parkala’ ha kabuhi’ iban in kaawnan nila mag dihil sila pikilan pa pag bunu’ iban pakasulutan, iban mag dihil da isab sila pikilan kapandayan sin pag bunu’. Iban awn da isab kapatut nila ha manga nasasaggaw iban hi uli’ in alta’ sin nasasaggaw. Iban in Rasul (S.A.W.) ha di’ pa ma awn in pag atubang iban satru’, duma siya mag misuwarat ha manga Sahabat niya. Na’! In manga kababaihan sin Sahabat mag ha-dir sila ha pag isun, iban in Rasul (S.A.W.) manawag-tawag pa katan ha sabda niya:
(Manga Sahabat ku dihili niyu aku pikilan, sabunnal tuud diyaak aku sin Tuhan ku mag pa awn pag siril ma’sun (Mag isun-isun).
Daing ha manga hinang sin kababaihan ha masa sin Rasul (S.A.W.) mag u-hanan ha balanja’ iban mag palutu’ kakaun ha manga Mujahideen, iban mag pakakaun sin kura’ hipag bubunu’, iban in hinang sin kaibanan daing kanila mag dayaw sin puddang iban mag saddiya sin puddang iban mag tu’yung ha manga magbubunu’.
Hi Khalid Ibn Alwalid ha hambuuk bunu’ awn pitu (7) puddang nag kangi’ (napuka) piyakay niya ha pag bunu’ ini. Na’! Magtuy miyadtu kaniya in asawa niya hi Ummu Tamim (R.A.) nagdara puddang ba’gu ha supaya matalus niya in pag parrang, damikkiyan biya’ da hayan in hinang hi Asma’ Binti Abu Bakr (R.A.) pag da-han niya in bana niya hi Zubair Ibn Awwam puddang ha pag bunuan.
Bang in kaawnan sin baba-i ha pag bunuan duun siya ha daig sin bana niya atawa anak niya dumihil kanila isug atawa bulansang ha pag bunu’ karna’ hipag taming sin kamaruhan, kahurmatan iban pag pa guwa’ sin isug hasupaya tumaimbabaw daing ha kuntara. Pilana sadja in baba-i kiya bulansangan nila in bana nila ha pag bunuan, biya’ kan Khansa’ (R.A.) namantaw namanda-isug namulansang ha manga anak niya iban ha manga sundalu sin Islam, ha waktu bunu’ ha Qadisiyya (Persia), ha samanta-ra’ kiya ingatan niya mayan na sabil in anak niya upat (4) nag dungan ha pag bunu’ ini way misan siya timangis gam namayan namung siya: “In katan pudji pa Allahu Ta’ala amuin nang mulliyahi ka-ku’ pasal sin ka shaheed ha manga anak ku upat.
Iban daing ha manga hinang sin baba-i ha pag Jiharan amuin ta’gahan nila in maguy iban nag duruwa-ruwa sumung pa unahan sin sa-pan apabila kumusug na in pag bunu’, iban in kaawnan nila duun sila tumindug ha ulihan sin mag bubunu’ (Mujahideen) angkatun sin kababaihan in kaanakan nila hi pakita’ ha manga miyaguy ha supaya sila maka balik pa sa-pan. Ha waktu sin pag bunu’ ha Yarmuk biyutang hi Khalid Ibn Alwalid in manga kababaihan ha budbud ha ulihan sin manga Mujahideen. Na’! In kaawnan nila bang awn sumibug pa ulihan daing ha manga Mujahideen tiluun nila sin batu iban lupa’ atawa sapurun nila sin kahuy.
Bukun in kaawnan sin mag anggawta’ mag bunu’ daing ha manga hinang sin baba-i sumagawa’ in kaibanan kababaihan sin Sahabat amuin awn gaus nila mag baran mamunu’ in kaawnan nila lumamud ha manga Mujahideen, kamatauran daing ha sabab sin hikapag bunu’ dumumpag in manga kababaihan lumamud ha manga Mujahideen ha pag bunuan karna’ hasupaya tumabang kanila iban hasupaya sila di’ daugun. In taud sin manga kababaihan sin Sahabat ha kaibanan bunu’ mag-abut manga i-buhan in taud nila.
Kiya nukil ha Kitab Tarikh Al-Islamiy (Islamic History) mataud daing ha manga hulubalang kababaihan sin Sahabat amuin naka lamud nag bunu’ ha jaman sin panagnaan imuntayaw in Islam, biya’ na kanda Ummu Ammara Nusaiba Ibn Ka’ab (R.A.) sabunnal tuud in siya namunu’ iban puddang niya bukun hat naka minsan miyagad ha Rasul (S.A.W.) iban imagpang pa ha Rasul (S.A.W.) bunu’ ha Uhud sahingga piyalian siya. Hi Nusaiba (R.A.) nabilang siya daing ha manga panagnaan Mujahidat ha jaman sin Rasul (S.A.W.) Na’! Biya’ na hayan kakitaan natu’ sabunnal tuud in kissa sin Islam hipu’ sin ka kissa kissahan sin kababaihan hulubalang.
(Bayta’ daing kan Muhajir (R.A.) Sabunnal tuud hi Asma’ Binti Yazid (R.A.) nakapatay siya siyam (9) sundalu sin Rome ha waktu bunu’ ha Yarmuk kiyakal niya sin usuk.)
(Riwayat hi Tabariy)
(Bayta’ daing kan Ibn Sa’ad Ibn Hisham: Sabunnal tuud hi Safiya (R.A.) dimatung ha adlaw bunu’ ha Uhud sa’bu nabulaw na in manga Muslim, in halima niya budjak. Piyamudjak niya pa kuntara niya, namung in Rasul S.A.W.): O! Zubair in baba-i.
Ha kamatauran bunu’ sin Islam in kaawnan sin manga Muslim tiyu’ tiyu’ in taud nila, duun ha ini waktu kimusug na in bunu’ in kaawnan sin kababaihan sin Sahabat mag jaga sila dum iban adlaw hasupaya in manga Mujahideen maka hali-hali marayaw iban makatug, ha waktu pag bunu’ ha Yarmuk nakatug in katan Mujahideen sabab sin laul, wayruun naka pangdaak hi Abu Ubaida (R.A.) misan hangkatau papag jagahun, sumagawa’ timindug na siya nag jaga isa isa niya ha supaya kajagahan niya in sundalu niya. Na’! Ki-ta’ niya hi Asma’ Binti Abu Bakr (R.A.) iban sin kaibanan kababaihan nag jajaga sila iban mag li-butan sila ha katilibut sin pustu sarta’ nagdara puddang. Na’! Wayna tuud lumingkat aturun bang in kaawnan sin nakura’ sin manga Mujahideen iban sin anak sin Khalifat sila in mag jaga sin kasundaluhan nila.
(Bayta’ daing kan Ibn Abbas (R.A.): Dimatung in hambuuk baba-i pa Rasul (S.A.W.) namung siya: O! Rasulullah! In aku naraak sin kababaihan mari kaymu, in pag Jihad yan kiya pardu’ ha manga kausugan, bang sila yadtu kugdanan (Palian) katungbasan sila, bang sila mashaheed in kaawnan nila buhi’ ha hadarat sin Allahu Ta’ala ridjikian sila. In kami daing ha tumpukan sin manga baba-i mag upiksa’ kami ha manga kabanahan namu’. Sabda sin Rasul (S.A.W.): Pasampayi hisiyu-siyu na in hipag langgal mu daing ha kababaihan sabunnal tuud in pag ta-at ha kabanahan, mangakuhi sin kapatut nila sibu’ da in pahala’ iban sin damikkiyan yan. Iban tiyu’ tiyu’ da daing kaniyu amuin huminang kaniya yan.
(Riwayat hi Al-Bajjar)
bukun ka kapatut natu’ in mag paguwa’ ha masa taniyu bihayaun daing ha manga kababaihan iban kaanakan natu’ baba-i biya’ sin damikkiyan kababaihan hulubalang sin Islam? Hasupaya in kaawnan sin baba-i Muslim sarayaw rayaw sisinguran/uupihan amuin BABAE HA HALAMAN SIN SULGA’.
Posts
No comments:
Post a Comment